Warning: jsMath requires JavaScript to process the mathematics on this page.
If your browser supports JavaScript, be sure it is enabled.

Taner TANRISEVER Ana Sayfasi
Processing Math: Done
No jsMath TeX fonts found -- using unicode fonts instead.
This may be slow and might not print well.
Use the jsMath control panel to get additional information.
jsMath Control PanelHide this Message


jsMath

İyonların Çözünme Enerjileri

Burada gaz haldeki iyonların suda çözünmesi ile ortaya çıkacak sulu çözeltideki oluşum ısıları için elde edilmiş değerler üzerinde durulacaktır. Elektrolitlerin çözünme ısıları için kalorimetrik olarak elde edilmiş çözünme ısılarından iyonların çözünme ısıları Tablo 1 de toplanmıştır.

Tablo 1 : 25 oC deki suda; kristal metal halojenürlerin ve gaz hidrojen halojenürlerin çözünmeleri için kJ mol-1 olarak ΔH değerleri
F- Cl- Br- I-
H+ -48.5 -72.8 -83.5 -80.4
Li+ 4.2 -35.1 -47.1 -61.7
Na+ 2.5 4.3 0.4 -5.2
K+ -15.1 17.2 19.8 21.8
Rb+ -24.3 18.4 24.9 27.2
Cs+ -36 20 28.2 34.5
Ag+ -14.2 66.1 84 111.8
Tl+ --- 42.3 54.4 73.3
Mg+2 -11.6 -150.3 -181.2 -208.4
Zn+2 --- -65.4 -62.8 -47.3
Na+(g)+Cl(g)Na+(aq)+Cl(aq)

şeklindeki bir reaksiyonu ele alırsak, çözünme süreci için entalpi değerinin nasıl hesaplanacağını yukarıdaki verileri kullanarak belirlemeye çalışalım. Tablo 1 den;

NaCl(k)Na+(aq)+Cl(aq)ΔH=4.3kJ

yazabiliriz. Kristal NaCl ün gaz fazda iyonlaşarak Na+(g) ve Cl(g) vermesi için entalpi değişimi olan kristallenme enerjisine ihtiyaç vardır. Değerler ilgili tablodan bulunabilir.

NaCl(k)Na+(g)+Cl(g)ΔH=788.3kJ

Bu son iki eşitlikten yararlanarak

Na+(g)+Cl(g)Na+(aq)+Cl(aq)ΔH=784kJ

olarak bulunur.

Hidrojen halojenürler için benzer hesaplamaları yapmak istersek, örgü enerjileri yerine aşağıdaki reaksiyonun entalpisine ihtiyaç vardır.

HX(g)H+(g)+X(g)

Bu değer, dissosiyasyon enerjileri, iyonlaşma potansiyelleri, ve elektron ilgileri kullanılarak hesaplanabilir. HCl için açıklayacak olursak

HCl(g)H(g)+Cl(g)ΔH=+432kJ
H(g)H+(g)ΔH=+1310kJ
Cl(g)Cl(g)ΔH=349kJ

HCl(g)H+(g)+Cl(g)ΔH=1393kJ

yazılır. Bu son değeri HCl(g) suda çözünmesiyle ortaya çıkan -72.8 kJ mol-1 değeri ile birleştirirsek;

HCl(g)H+(aq)+Cl(aq)ΔH=78.8kJ

sonuç olarak

H+(g)+Cl(g)H+(aq)+Cl(aq)ΔH=1466kJ

elde edilir.

Bu şekilde elektrolitlerin gaz iyonların çözeltileri için ortaya çıkan entalpi değerleri Tablo 2 de verilmiştir.

Tablo 2 : 25 oC deki suda; kristal metal halojenürlerin ve gaz hidrojen halojenürlerin iyonlarının çözünmeleri için kJ mol-1 olarak ΔH değerleri. M+(g)+X(g)M+(aq)+X(aq)  tipi süreçler için:
F- Cl- Br- I-
H+ -1599 -1466 -1435 -1384
Li+ -1047 -897 --- ---
Na+ -929 -784 -752 -710
K+ -844 -700 -668 -627

Bu yaklaşım bize kolaylık sağlamasına karşın protonun hidratasyon entalpisinin sıfır olması düşündürücüdür. Çünkü proton ve su moleküllerinin etkileşimlerine ilişkin olarak entalpi değişiminin sıfır olduğunu söylemek zordur. Kütle spektroskopisi ile yapılan hesaplamalar protonun su moleküllerinin oluşturduğu bir yapı içinde bulunduğunu gösterir. Yapılan hesaplamalara göre;

H+(g)H+(aq)ΔHo=1090kJmol1

Bu değer kullanılarak diğer iyonların hidratasyon entalpileri hesaplanabilir. Bir elektronun yakalanmasına ilişkin değer -170 kJ mol-1 civarındadır.

e(g)e(aq)ΔHo=170kJmol1

Bazı iyonlar için değerler Tablo 3 de gösterilmiştir.

Tablo 3 : H+(g)H+(aq)ΔHo=1090kJmol1  değeri temel alınarak gaz fazdaki iyonların hidrasyonu için kJ mol-1 olarak ΔH değerleri.
İyon ΔHo İyon ΔHo İyon ΔHo
H+ (-1090) Ca+2 -1580 F- -510
Li+ -530 Zn+2 -2040 Cl- -380
Na+ -410 Al+3 -4680 Br- -350
K+ -330 La+3 -3300 I- -300


 

Kaynaklar